İş kazası, işçinin işyerinde ya da işin yürütümü sırasında uğradığı, bedensel veya ruhsal zarar doğuran olaydır. İş kazaları hem sosyal güvenlik (5510 sayılı Kanun) hem de tazminat hukuku bakımından sonuç doğurur; işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda düzenlenir. Bu rehberde işçinin haklarını, işverenin sorumluluğunu ve açılabilecek davaları örneklerle açıklıyoruz.

İş Kazası Sayılan Hâller (5510 m.13)

Geniş bir yorumla şu durumlar iş kazası kapsamındadır:

  • İşçinin işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşen olaylar
  • İşin yürütülmesi nedeniyle meydana gelen olaylar
  • İşverence görevle başka yere gönderilme sırasında yaşananlar
  • İşverence sağlanan servis aracıyla gidiş-gelişte oluşan olaylar
  • Emziren kadın işçinin süt verme süresinde geçen olaylar

Örnek (servis): Sabah işe giderken işverenin servis aracının kaza yapması sonucu yaralanan işçinin durumu, iş kazası sayılır.

İşçinin Talep Edebileceği Tazminatlar

  • Maddi tazminat (TBK m.54): İş gücü kaybı, tedavi giderleri ve kazanç kaybı.
  • Manevi tazminat (TBK m.56): Yaşanan acı ve elem için.
  • Destekten yoksun kalma tazminatı (TBK m.53): Ölüm hâlinde, desteğinden yoksun kalan yakınlar için.

Örnek: İskelede güvenlik önlemi alınmaması nedeniyle düşerek kalıcı sakatlık yaşayan işçi; tedavi giderleri, kalıcı iş gücü kaybına bağlı kazanç kaybı (maddi) ve yaşadığı elem (manevi) için tazminat talep edebilir. Kusur oranları bilirkişi incelemesiyle belirlenir.

İşverenin Sorumluluğu

İşveren, işçinin sağlık ve güvenliğini korumak için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür (6331 sayılı Kanun ve TBK m.417). Bu yükümlülüğün ihlali, işverenin kusur sorumluluğunu doğurur. İşçinin kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılabilir; ancak işverenin güvenlik yükümlülüğü süreceğinden talep çoğu zaman tümüyle ortadan kalkmaz.

Örnek (bölünmüş kusur): Baret takmayan işçinin kafasına malzeme düşmesinde, işçinin kusuru %20, güvenlik önlemini almayan işverenin kusuru %80 belirlenirse, tazminat bu oranlara göre indirilerek hesaplanır.

İş Kazasında Yapılması Gerekenler

  1. Kazayı işverene ve SGK’ya süresinde bildirin (işveren 3 iş günü içinde bildirmekle yükümlüdür).
  2. Tıbbi müdahaleyi ve tüm raporları eksiksiz alın.
  3. Olay yeri, tanık ve güvenlik kayıtlarına ilişkin delilleri koruyun.

Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

  • Görevli mahkeme: İş Mahkemesi.
  • Zamanaşımı: Kural olarak on yıl; olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kendi dikkatsizliğimle kaza geçirdim, tazminat alabilir miyim? İşçinin kusuru tazminatı azaltabilir; ancak işverenin güvenlik yükümlülüğü nedeniyle talep tümüyle ortadan kalkmayabilir.

SGK ödeme yapınca dava hakkım biter mi? Hayır; SGK ödemeleri ile tazminat davası farklıdır. Karşılanmayan zararlar için ayrıca dava açılabilir.

Meslek hastalığı da iş kazası gibi mi değerlendirilir? Meslek hastalıkları ayrı düzenlenmiştir; ancak tazminat mantığı benzerdir.

Tazminat davasından önce arabuluculuk şart mı? İşçi-işveren tazminat uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk uygulanır.

Ölümlü kazada kimler tazminat isteyebilir? Eş, çocuklar ve koşullara göre anne-baba destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

İlgili yazılar: İşyerinde Mobbing · Trafik Kazası Tazminat Davası · Kıdem Tazminatı

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.