Eşler arasındaki malvarlığı ilişkilerini düzenleyen kurallara mal rejimi denir. Türk Medeni Kanunu (TMK), eşler bir sözleşme yapmadıkları takdirde uygulanacak yasal rejimi belirlemiş; ayrıca diledikleri rejimi seçme imkânı tanımıştır (TMK m.202 vd.). Bu rehberde mal rejimi türlerini ve evlilik (mal rejimi) sözleşmesini örneklerle açıklıyoruz.
Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma (TMK m.218)
Eşler bir sözleşme yapmazsa, aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejimde, evlilik içinde emek ve gelirle edinilen mallar boşanma hâlinde kural olarak eşler arasında paylaşılır; kişisel mallar ise paylaşım dışında kalır.
Örnek: 2002’den sonra evlenmiş ve sözleşme yapmamış çiftte, evlilik sırasında maaşla alınan bir daire edinilmiş mal sayılır ve tasfiyede diğer eşin katılma alacağına konu olur.
Seçimlik Mal Rejimleri
Eşler, mal rejimi sözleşmesi (evlilik sözleşmesi) ile kanunda öngörülen diğer rejimlerden birini seçebilir:
| Rejim | Temel mantık |
|---|---|
| Mal ayrılığı (TMK m.242) | Her eş kendi malının sahibi olur; katılma alacağı doğmaz |
| Paylaşmalı mal ayrılığı (TMK m.244) | Kural mal ayrılığıdır; ancak aileye özgülenen bazı mallar paylaştırılır |
| Mal ortaklığı (TMK m.256) | Belirli mallar ortak mülkiyete tabi olur |
Örnek (mal ayrılığı): Kendi işini kuran ve ticari risk taşıyan bir eş, evlenirken mal ayrılığı rejimini seçerek ileride boşanma hâlinde katılma alacağı tartışmalarının önüne geçmek isteyebilir.
Örnek (paylaşmalı mal ayrılığı): Bu rejimde kural mal ayrılığı olsa da, aileye özgülenmiş ev eşyaları gibi mallar boşanmada hakkaniyetle paylaştırılabilir.
Sözleşme Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya evlilik sırasında her zaman yapılabilir. Geçerlilik için kanunda öngörülen şekil şartına (noterde düzenleme veya onaylama) uyulması gerekir. Evlenme sırasında, hangi rejimi seçtiklerini evlendirme memuruna da bildirebilirler.
Sık Yapılan Hatalar
- Mal ayrılığının nafaka hakkını da ortadan kaldırdığını sanmak (kaldırmaz).
- Sözleşmeyi adi yazılı/sözlü anlaşmayla yaptığını düşünmek; noter şekli zorunludur.
- Sözleşmeyi yaptıktan sonra evlendirme memuruna bildirmeyi ihmal etmek.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlendikten sonra mal ayrılığına geçebilir miyiz? Evet; eşler evlilik sırasında da mal rejimi sözleşmesi yaparak rejim değiştirebilir.
Mal ayrılığında nafaka da olmaz mı? Mal rejimi ile nafaka farklı konulardır; mal ayrılığı nafaka hakkını tek başına ortadan kaldırmaz.
Sözleşme olmadan otomatik mal ayrılığı geçerli olur mu? Hayır; sözleşme yapılmadıkça yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanır.
Geçmişe etkili rejim seçilebilir mi? Sözleşmeyle, kanunun izin verdiği ölçüde düzenleme yapılabilir; bu teknik konuda hukuki destek alınması önerilir.
Yurt dışında yapılan evlilik sözleşmesi geçerli mi? Yabancılık unsuru taşıyan sözleşmelerde ek değerlendirme gerekebilir.
İlgili yazılar: Boşanmada Mal Paylaşımı · Boşanma Davası Nasıl Açılır? · Nafaka Türleri
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mal rejimi tercihiniz için bir avukata danışmanız önerilir.